১৫৩খন দেশলৈ ভাৰতৰ খেলনা ৰপ্তানি আৰু ২ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ অতিক্ৰম কৰা ভিয়েটনামৰ হাৰ্ডৱেৰ উদ্যোগৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ সময়ত এটা মূল প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছিল যে এই দুখন দেশে ২১ লাখ সামগ্ৰী আৰু ৭৫,০০০ ষ্টলৰ সৈতে য়িউৰ “বিশ্ব ছুপাৰ মাৰ্কেট”ৰ প্ৰতিলিপি কৰি এক ষ্টপ ক্ৰয় সাধন কৰিব পাৰিবনে?
উত্তৰটো হ’ল: হ্ৰস্বম্যাদীভাৱে একেবাৰে অসম্ভৱ। ভাৰত আৰু ভিয়েটনামে নিৰ্দিষ্ট শ্ৰেণীত য়িউৰ বিকল্প হ’ব পাৰে, কিন্তু ইয়াৰ মডেলৰ বিকল্প হ’ব নোৱাৰে। এই কথা বুজিবলৈ আমি য়িউ আৰু ভাৰত আৰু ভিয়েটনামৰ মাজত অনুভূমিক মাপকাঠী চলাই আটাইতকৈ জটিল ব্যৱস্থাগত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াব লাগিব।
ভাৰত আৰু ভিয়েটনামক ৰেফাৰেন্স হিচাপে বাছনি কৰাটো স্বেচ্ছাচাৰী নহয়।
বিশ্বব্যাপী ক্ষুদ্ৰ পণ্য যোগান শৃংখলৰ “বিকল্প” আখ্যানত তেওঁলোকে য়িউৰ সৈতে আটাইতকৈ প্ৰত্যক্ষ প্ৰতিযোগিতামূলক সম্পৰ্ক গঠন কৰে।
“মেড ইন ইণ্ডিয়া” কৌশলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভাৰতে খেলনাৰ দৰে শ্ৰম নিবিড় উদ্যোগত দ্ৰুতগতিত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে।
২০২৫ চনত খেলনা ৰপ্তানি ১৮৬ মিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ হ’ব, যিয়ে ১৫৩খন দেশ সামৰি ল’ব। যুক্তিটো হ’ল ঔদ্যোগিক হস্তান্তৰ গ্ৰহণ কৰিবলৈ কম শ্ৰম ব্যয় (চীনৰ প্ৰায় ১/৩)ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা।
মুক্ত বাণিজ্য চুক্তিৰ ধাৰাবাহিকতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ভিয়েটনাম বিশ্বৰ যোগান শৃংখল হস্তান্তৰৰ বাবে এক জনপ্ৰিয় ন’ডত পৰিণত হৈছে।
ইয়াৰ হাৰ্ডৱেৰ সঁজুলিৰ বজাৰৰ আকাৰ ২০২৫ চনত ২.৫ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ অতিক্ৰম কৰাৰ আশা কৰা হৈছে। ইয়াৰ সুবিধাসমূহ নীতিগত সুবিধা আৰু স্থানত নিহিত হৈ আছে।
তেওঁলোকৰ আৰু য়িউৰ মাজত থকা “তুলনীয়তা” হ’ল তেওঁলোক দুয়োজনে বিশ্বব্যাপী ক্ষুদ্ৰ সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায়ৰ অংশ লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে, আৰু তেওঁলোকৰ সকলোৰে কিছুমান নিৰ্দিষ্ট খৰচ বা নীতিগত সুবিধা আছে।
কিন্তু এই একেধৰণৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দুটোৱেই ফলাফলৰ বিশাল পাৰ্থক্যক আৰু অধিক জটিল কৰি তুলিছে।
ইউৰ মূল খাদটো সামগ্ৰীৰ স্তূপৰ পৰা বহু দূৰত, কিন্তু চাৰিটা স্তম্ভৰে গঠিত এক অতি জটিল ব্যৱসায়িক পৰিৱেশ তন্ত্ৰ: ঔদ্যোগিক একত্ৰীকৰণ, প্ৰতিষ্ঠানিক উদ্ভাৱন, ডিজিটেল পৰিৱেশ বিজ্ঞান আৰু আন্তঃগাঁথনি।
ঔদ্যোগিক গোট খোৱাৰ ক্ষেত্ৰত য়িউৰ চাৰিওফালে ৫০ কিলোমিটাৰৰ ভিতৰত কেঁচামাল আৰু অংশৰ পৰা আৰম্ভ কৰি উৎপাদন সঁজুলি আৰু শ্ৰমিকলৈকে সমগ্ৰ শৃংখলটোক “ৰাতিপুৱা নমুনা চোৱা, বিয়লি নমুনা বনোৱা আৰু পিছদিনা শ্বেলফত ৰখা”ৰ চূড়ান্ত গতি লাভ কৰিবলৈ সজ্জিত কৰিব পাৰি।
এয়া বজাৰ নহয়, বজাৰৰ চাহিদাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এক বিশাল ঔদ্যোগিক নেটৱৰ্ক।
প্ৰতিষ্ঠানিক উদ্ভাৱনৰ ক্ষেত্ৰত ক্ষুদ্ৰ সামগ্ৰীৰ খণ্ডিত বাণিজ্যৰ বাবে নিৰ্মিত ৰাজ্যৰ বজাৰ ক্ৰয় বাণিজ্য পদ্ধতি (১০৩৯ মডেল)ই এল চি এল সামগ্ৰীৰ শুল্ক ঘোষণা দিনৰ পৰা মিনিটলৈ চুটি কৰি তুলিছে, আৰু “চালানমুক্ত কৰ ৰেহাই” আৰু ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া আকাৰৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে বৈদেশিক মুদ্ৰা সংগ্ৰহ আৰু নিষ্পত্তিৰ অনুসৰণৰ সমস্যা সমাধান কৰিছে।
২০২৫ চনত এই মডেলৰ ৰপ্তানিৰ পৰিমাণ দেশৰ মুঠ ৰপ্তানিৰ ৭০.৭% হ’ব। ডিজিটেল ড্ৰাইভৰ ক্ষেত্ৰত এআই অনুবাদ সঁজুলিয়ে ৪০টা ভাষালৈ বাস্তৱ সময়ৰ অনুবাদ সক্ষম কৰে, যাৰ ফলত সীমা অতিক্ৰম কৰি অৰ্ডাৰ আলোচনাৰ সময় ডেৰ মাহৰ পৰা ৩০ মিনিটলৈ হ্ৰাস পায়;
এ আৰ বাস্তৱ জীৱনৰ কাৰখানা ভ্ৰমণে ক্ৰেতাক দূৰৈৰ পৰা সামগ্ৰী পৰিদৰ্শন কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে; চাইনাগুডছ প্লেটফৰ্মে ৫৭ লাখতকৈ অধিক বিশ্বব্যাপী ক্ৰেতাক সংযোগ কৰে।
আন্তঃগাঁথনিৰ ক্ষেত্ৰত “য়ি-চিন-ইউৰোপ” ৰেল আৰু সাগৰীয় ৰেল সংযুক্ত পৰিবহণৰ দৰে বহুমুখী পৰিবহণ নেটৱৰ্ক নিৰ্মাণ কৰি লজিষ্টিক খৰচ ভাৰতৰ মাত্ৰ ১/৩ ভাগহে, আৰু এটা পাত্ৰৰ ৰপ্তানি ব্যয় ভাৰতৰ তুলনাত ৫০০ মাৰ্কিন ডলাৰ কম।
ভাৰত আৰু ভিয়েটনামৰ বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতিৰ সৈতে য়িউৰ ব্যৱস্থাগত সুবিধাসমূহ তুলনা কৰিলে, আটাইতকৈ জটিল চলকটো স্পষ্টভাৱে ওলাই পৰে: ইয়াত গভীৰতা আৰু… “ট্ৰেড ন’ড”ক “ঔদ্যোগিক পৰিৱেশ বিজ্ঞান”লৈ উন্নীত কৰিবলৈ।
শ্ৰেণীৰ প্ৰস্থৰ ক্ষেত্ৰত য়িউৱে বেজী আৰু থ্ৰেডৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ফটোভল্টিক মডিউললৈকে ২১ লাখ ধৰণৰ সামগ্ৰী সামৰি লয়।
এইটোৱেই হৈছে ৪০ বছৰীয়া বজাৰ প্ৰতিযোগিতাৰ পৰা স্বাভাৱিকতে বৃদ্ধি পোৱা প্ৰস্থ।
কিন্তু ভাৰতে খেলনা আদি কেইটামান শিতানতহে স্কেল বিকশিত কৰিছে; হাৰ্ডৱেৰ আৰু বস্ত্ৰশিল্পৰ দৰে শিতানত ভিয়েটনাম অসাধাৰণ।
তেওঁলোকৰ প্ৰডাক্টৰ শ্ৰেণীসমূহ “য়িউৰ এটা অংশতকৈ কম” আৰু ই এক ষ্টপ ক্ৰয় সমাধান দিব নোৱাৰে।
যোগান শৃংখলৰ গভীৰতাৰ ক্ষেত্ৰত য়িউৱে ইয়াৰ আঁৰত ২১ লাখতকৈ অধিক উৎপাদন কোম্পানীক সংযোগ কৰি “ফ্ৰন্ট ষ্ট’ৰ আৰু বেক ফেক্টৰী”ৰ গভীৰ বান্ধোন গঠন কৰিছে, য’ত অনুসন্ধান আৰু বিকাশৰ পৰা উৎপাদনলৈকে সম্পূৰ্ণ ক্ষমতা আছে।
ভাৰত আৰু ভিয়েটনামৰ উদ্যোগিক সহায়ক সুবিধা দুৰ্বল।
ভিয়েটনামৰ বস্ত্ৰ উদ্যোগ চীনৰ পৰা ৮০% কাপোৰ আমদানিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; ভাৰতে মোবাইল ফোন কম্পোনেণ্টৰ ৮৯.৩% আমদানিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।
ইহঁতে “আমদানি-প্ৰচেছিং-ৰপ্তানি”ৰ অধিক সমাবেশৰ ভূমিকা পালন কৰে, আৰু যোগান শৃংখলটো গভীৰভাৱে শিপাই থকা নাই।
ব্যৱস্থাৰ ক্ষেত্ৰত য়িউৱে “চাৰিটা অনুমতি”ৰ পৰা “বজাৰ ক্ৰয়”লৈ গৈছে আৰু ৪০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি ৪০ জনতকৈ অধিক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ সংস্কাৰ পাইলট অব্যাহত ৰাখিছে, “দেশৰ বাবে ব্যৱস্থাটো পৰীক্ষা” কৰাৰ উদ্যোগ লৈছে।
ভাৰত আৰু ভিয়েটনামৰ নীতিসমূহ বেছিভাগেই বিদেশী বিনিয়োগক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ কৰ প্ৰৰোচনা (যেনে উচ্চ প্ৰযুক্তিৰ প্ৰকল্পৰ বাবে ভিয়েটনামৰ ১০% অগ্ৰাধিকাৰ কৰ হাৰ) বা বাণিজ্য চুক্তিৰ সুবিধা, আৰু ক্ষুদ্ৰ পণ্য বাণিজ্যৰ জটিলতাক মোকাবিলা কৰিবলৈ পদ্ধতিগত প্ৰতিষ্ঠানিক ডিজাইনৰ অভাৱ।
ডিজিটেল পৰিৱেশবিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত য়িউৰ ৮ লাখ ই-কমাৰ্চ সত্তাই সমগ্ৰ লেনদেন প্ৰক্ৰিয়াত ডিজিটেলভাৱে একত্ৰিত হৈছে, যাৰ ফলত “সীমা অতিক্ৰম কৰি লাইভ সম্প্ৰচাৰ + যোগান শৃংখল + স্থানীয়কৃত সেৱা”ৰ এক নতুন মডেল গঠন হৈছে।
ভাৰত আৰু ভিয়েটনামৰ ডিজিটেলাইজেচনৰ মাত্ৰা কম, আৰু বাণিজ্য এতিয়াও পৰম্পৰাগত অফলাইন আৰু অ’ইএম মডেলৰ আধিপত্য আছে, চাহিদা আৰু উৎপাদনৰ এক কাৰ্যক্ষম ডিজিটেল বন্ধ লুপ লাভ কৰাত ব্যৰ্থ।
এই মানদণ্ডই ভাৰত-ভিয়েটনাম মডেলৰ অন্তৰ্নিহিত সীমাবদ্ধতাসমূহো উন্মোচন কৰে। এইবোৰ ব্যৱধান হ্ৰস্বম্যাদীভাৱে দূৰ কৰাটো কঠিন।
আন্তঃগাঁথনিৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ বন্দৰ শুল্ক নিষ্কাশনৰ কাৰ্যক্ষমতা চীনৰ এক তৃতীয়াংশহে, আৰু বয়সীয়াল বিদ্যুৎ গ্ৰীডৰ ফলত দেশজুৰি সঘনাই বিদ্যুৎ বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছে। ভিয়েটনামত ৫৬৪টা ডাঙৰ আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্প কেচ-আপ নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে, আৰু বন্দৰৰ যানজঁট গুৰুতৰ।
এইবোৰে প্ৰত্যক্ষভাৱে ব্যাপক লজিষ্টিক আৰু উৎপাদন খৰচ বৃদ্ধি কৰে।
ঔদ্যোগিক পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত য়িউৰ পৰিৱেশ বিজ্ঞান “ব্যৱসায় নিৰ্মাণ আৰু চহৰ নিৰ্মাণ”ৰ ৪০ বছৰীয়া সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৌশলৰ ফল আৰু ই বজাৰ প্ৰতিযোগিতাত অগণন ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া ব্যৱসায়ীয়ে স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে গঠন কৰা এক নেটৱৰ্ক।
আস্থা আৰু দক্ষতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠা এই জটিল নেটৱৰ্ক চৰকাৰী পৰিকল্পনা বা বিদেশী বিনিয়োগৰ জৰিয়তে কম সময়ৰ ভিতৰতে গঢ়ি তুলিব নোৱাৰি।
প্ৰতিভা আৰু স্থানীয় উদ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত ভিয়েটনামৰ স্থানীয় উদ্যোগৰ শ্ৰম উৎপাদনশীলতা বিদেশী বিনিয়োগ কৰা উদ্যোগতকৈ ৭০% কম, আৰু উচ্চমানৰ কাৰিকৰী প্ৰতিভাৰ গুৰুতৰ অভাৱ ঘটিছে।
ইয়াৰ ফলত ইয়াৰ ঔদ্যোগিক উন্নীতকৰণ বিদেশী বিনিয়োগৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰে, যাৰ ফলত য়িউৰ দৰে ক্ষুদ্ৰ, মজলীয়া আৰু ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ এটা সজীৱ গোট অন্তৰ্জাতীয়ভাৱে বিকশিত কৰাটো কঠিন হৈ পৰে।
এই অনুভূমিক বেঞ্চমাৰ্কিঙৰ জৰিয়তে আমি বৰ্তমানৰ বিশ্বব্যাপী যোগান শৃংখলৰ পৰিৱেশৰ বিষয়ে অধিক স্পষ্ট বুজাবুজি লাভ কৰিব পাৰো।
ভাৰত আৰু ভিয়েটনামে ৫-১০ বছৰৰ পাছত য়িউৰ ৱান ষ্টপ পাৰ্চেজিং ইক’লজীৰ প্ৰতিলিপি কৰিব নোৱাৰিব।
বিশ্বব্যাপী যোগান শৃংখলত নিৰ্দিষ্ট শ্ৰেণী আৰু নিৰ্দিষ্ট সংযোগৰ পৰিপূৰক হ’বলৈ ইহঁত অধিক উপযুক্ত, বিঘ্নিতকাৰী নহয়।
বিশেষজ্ঞসকলে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছে যে য়িউৰ বৰ্তমানৰ স্তৰৰ কাষ চাপিবলৈ কমেও ২০ৰ পৰা ৩০ বছৰ ধৰি অবিৰত বিনিয়োগৰ প্ৰয়োজন হ’ব।
কম শ্ৰম ব্যয়ৰ একক সুবিধা অদক্ষ লজিষ্টিক আৰু অস্থিৰ শক্তি যোগানৰ দ্বাৰা সহজেই ক্ষতিপূৰণ কৰিব পাৰি।
য়িউৱে প্ৰমাণ কৰিছে যে দক্ষ যোগান শৃংখল, উদ্ভাৱনী ব্যৱস্থা আৰু উন্নত আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইয়াৰ ব্যাপক খৰচৰ সুবিধাসমূহ অটল প্ৰতিযোগিতামূলক ক্ষমতা।
চীনৰ সম্পূৰ্ণ ঔদ্যোগিক ব্যৱস্থা, নিৰন্তৰ প্ৰতিষ্ঠানিক উদ্ভাৱন আৰু ডিজিটেল অৰ্থনীতিৰ এক নিৰ্দিষ্ট পৰ্যায়লৈ বিকাশৰ উৎপাদন হৈছে য়িউ মডেল।
ইয়াৰ দ্বাৰা চীনৰ গভীৰ সুবিধাসমূহ “বিশ্বৰ কাৰখানা” হিচাপে উন্মোচিত হৈছে, যিয়ে প্ৰাৰম্ভিক শ্ৰমৰ লভ্যাংশৰ পৰা ঔদ্যোগিক শৃংখলৰ সহযোগিতা দক্ষতা, উদ্ভাৱন পৰিৱেশবিজ্ঞান আৰু আন্তঃগাঁথনি নেটৱৰ্কৰ পৰা ব্যৱস্থাগত লভ্যাংশলৈ স্থানান্তৰিত হৈছে।
গতিকে আমি যেতিয়া সুধিব “ভাৰত আৰু ভিয়েটনামে য়িউক ধৰিব পাৰিবনে?”, তেতিয়া আমি মূলতঃ অন্বেষণ কৰি আছো যে পলমকৈ অহা দেশ এখনে চৰকাৰ আৰু উদ্যোগৰ মাজত দীৰ্ঘম্যাদী বজাৰ বিৱৰ্তন আৰু সহযোগিতামূলক উদ্ভাৱনৰ মাজেৰে যোৱা জটিল ব্যৱসায়িক পৰিৱেশ তন্ত্ৰক পদ্ধতিগতভাৱে কম সময়ৰ ভিতৰতে প্ৰতিলিপি কৰিব পাৰিবনে?
উত্তৰটো স্পষ্টভাৱে নহয়।
য়িউক কপি কৰাৰ অসুবিধাই মাত্ৰ ইয়াৰ মডেলৰ গভীৰতা আৰু মূল্য প্ৰমাণ কৰে।
